ปจ.1 กับ ปจ.2 ต่างกันอย่างไร
ทั้งสองเป็นแบบฟอร์มทดสอบปั้นจั่นตาม "ประกาศกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน เรื่อง แบบการทดสอบปั้นจั่น" (ประกาศราชกิจจานุเบกษา 9 ธ.ค. 2565)
- ปจ.1 ใช้กับปั้นจั่นชนิดอยู่กับที่ เช่น เครนบนหอสูง ขาตั้ง หรือรางเลื่อน
- ปจ.2 ใช้กับปั้นจั่นชนิดเคลื่อนที่ คือปั้นจั่นที่ติดตั้งอยู่บนยานพาหนะที่ขับเคลื่อนได้ เช่น รถเครน และเรือปั้นจั่น
ประกาศนี้ออกตาม "กฎกระทรวงกำหนดมาตรฐานในการบริหาร จัดการ และดำเนินการด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงานเกี่ยวกับเครื่องจักร ปั้นจั่น และหม้อน้ำ พ.ศ. 2564" ซึ่งยกเลิกฉบับ พ.ศ. 2552
ต้องทดสอบเมื่อไหร่ และบ่อยแค่ไหน
ต้องทดสอบเมื่อติดตั้งเสร็จ เมื่อหยุดใช้งานตั้งแต่ 6 เดือนขึ้นไป และทดสอบตามรอบ โดยรอบขั้นต่ำกำหนดไว้ในแบบ ปจ.2 ดังนี้
| ประเภทงาน / พิกัดยก | ทดสอบอย่างน้อย |
|---|---|
| ก่อสร้าง · ไม่เกิน 3 ตัน | ทุก 6 เดือน |
| ก่อสร้าง · เกิน 3 ตันขึ้นไป | ทุก 3 เดือน |
| อุตสาหกรรม/อื่น ๆ · 1–3 ตัน | ปีละ 1 ครั้ง |
| อุตสาหกรรม/อื่น ๆ · เกิน 3 ถึง 50 ตัน | ทุก 6 เดือน |
| อุตสาหกรรม/อื่น ๆ · เกิน 50 ตัน | ทุก 3 เดือน |
ปั้นจั่นที่ใช้งานแล้ว ทดสอบที่ 1.25 เท่าของน้ำหนักที่ใช้งานจริงสูงสุด แต่ไม่เกินพิกัดที่ผู้ผลิตออกแบบไว้ ผู้ทดสอบคือวิศวกรที่มีใบอนุญาตประกอบวิชาชีพวิศวกรรมควบคุม (ตามบทเฉพาะกาลของกฎกระทรวง) และต้องแนบภาพถ่ายขณะทดสอบกับสำเนาใบอนุญาตไว้ในเอกสาร
รถเครนของจุ๊บแจงเครนตรวจสมรรถภาพทุก 3 เดือน ตามรอบของงานก่อสร้าง
คนทำงานกับรถเครน "4 ผู้" ต้องผ่านการอบรม
กฎกระทรวงกำหนดให้นายจ้างจัดให้ผู้บังคับปั้นจั่น ผู้ให้สัญญาณ ผู้ยึดเกาะวัสดุ และผู้ควบคุมการใช้ปั้นจั่น ผ่านการอบรมตามหลักสูตรของกรมสวัสดิการฯ (ประกาศหลักสูตรฉบับ พ.ศ. 2567)
| หลักสูตร (ปั้นจั่นชนิดเคลื่อนที่) | ไม่น้อยกว่า |
|---|---|
| ผู้บังคับปั้นจั่น | 18 ชั่วโมง |
| ผู้ให้สัญญาณ / ผู้ยึดเกาะวัสดุ | 12 ชั่วโมง |
| ผู้ควบคุมการใช้ปั้นจั่น | 18 ชั่วโมง |
| รวม 4 ผู้ | 24 ชั่วโมง |
| อบรมทบทวน | 3 ชั่วโมง |
ต้องอบรมทบทวนทุก 2 ปี (ให้เสร็จภายใน 90 วันก่อนครบ 2 ปี) และภายใน 30 วันหลังเกิดอุบัติเหตุเกี่ยวกับปั้นจั่น ถ้าคนขับมองไม่เห็นจุดยก ต้องมีผู้ให้สัญญาณตลอดเวลาที่ทำงาน
ก่อนให้รถเครนเข้าไซต์ ควรขอดูอะไร
- ปจ.2 ที่ยังไม่หมดรอบ ดูวันที่ทดสอบล่าสุดเทียบกับรอบในตารางด้านบน
- หลักฐานการอบรมของคนขับ (และผู้ให้สัญญาณ/ผู้ยึดเกาะวัสดุ ถ้าผู้ให้เช่าจัดมา)
- ตารางการยก (load chart) ต้องติดไว้ให้คนขับมองเห็นชัด
- ประกันภัย ระหว่างปฏิบัติงาน
- แผนการยก กรณีงานที่กฎหมายกำหนด เช่น ใช้รถเครน 2 คันขึ้นไป ยกเกิน 75% ของพิกัดตามตาราง หรือของหนักตั้งแต่ 25 ตันขึ้นไป
- ระยะห่างจากสายไฟ สายไม่เกิน 69 kV ต้องห่างไม่น้อยกว่า 3.1 เมตร (สายแรงสูงกว่านี้ต้องห่างมากขึ้น) ถ้าทำไม่ได้ต้องได้รับอนุญาตจากการไฟฟ้าก่อน
เตรียมหน้างานด้านอื่นดูได้ที่ เช็คลิสต์ 8 ข้อก่อนรถเครนเข้า
บทความนี้สรุปเพื่อความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมาย งานที่มีข้อกำหนดเฉพาะของโรงงานหรือนิคม ควรตรวจกับเจ้าหน้าที่ความปลอดภัยของไซต์